تبلیغات
بلاغُ المبین - رمضان و روزه و آثار و برکات آن...

بلاغُ المبین

رمضــان و روزه و آثــار و برکــات آن


    1) - رمضان از نظر لغوی و اصطلاحی...
     از نظر لُغوی در مجمع البحرین جلد 2 صفحه 223 آمده است که واژه رَمَضان از رَمَضَ به معنای شدّت تابش خورشید بر ریگ و مانند آن است، لذا وقتی گفته میشود "اَرضٌ رَمَضا" یعنی زمین تاخته از اثر گرمی آفتاب و نیز گفته شده که رمضان از نام های خداوند متعال است و اما در اصطلاح فقهی رمضان به نهمین ماه سال قمری گفته می شود که بر انسان های بالغ و مُکلّف با شرائطی که در رساله های عملیه ذکر شده، واجب است که این ماه را روزه بگیرند...
    2) - چرا ماه رمضان به رمضان نامگذاری شده..؟!
     در مورد علت نامگذاری رمضان به این نام گفته اند چون موقع نامگذاری این ماه مصادف بوده با شدت گرمای خورشید، لذا این ماه به رمضان موسوم شده است و چون همانطور که عرض کردیم رَمَضَ به معنای شدت تابش خورشید است و گرمای شدید خورشید هم باعث سوختن میشود، لذا بخاطر این که ماه رمضان به تعبیر روایات ماه گناه سوزی است این ماه به رمضان نامگذاری شده است، تایید بر این مطلب هم روایتی است از نبی مکرم اسلام(ص) در کتاب مستدرک الوسائل جلد 7 صفحات 487 و 546 که حضرت می فرمایند: رمضان ماه گناه سوزی است و خداوند در این ماه گناهان بندگان را میسوزاند و می بخشد و به این جهت این ماه را رمضان نامیده اند...
     البته اینجا که رَمَضَ به معنای سوختن است، این سوختن طبق آنچه که حضرات در تفسیر نور جلد 1 صفحه 370 بیان فرمودند با اِحتراق فرق می کند، به آن گونه سوختنی رَمَضَ اطلاق می شود که دود و خاکستری نداشته باشد، مانند سوزاندن چیزی را مثلاً با اشعه ایکس.
    3) - معنای صوم و روزه...
     واژه صوم و روزه در لغت به معنای خود داری اِمساک و ترک مطلق چیزها و خود داری از عمل است، اعم از خوردن، آشامیدن و یا هر عمل و سخنی، به عنوان مثال صوم از خوردن و آشامیدن، و به همین سبب به واژه صمت و سکوت نیز صوم می گویند، چون آن هم خود داری از سخن گفتن است، و نیز گفته اند هر چیزی که از حرکت باز ماند آن را صوم می گویند، و لذا به باز ماندن و متوقف شدن باد از حرکت می گویند صامِتُ الرِّیح. پس بنا آنچه که گفته شد صوم در لغت یعنی امساک، پرهیز و خود داری، البته با این قید که خود داری، پرهیز و امساک از کارهای مخصوصی که دل انسان مشتاق آن باشد و اشتهای آن را داشته باشد.
     و اما صوم در اصطلاح فقهی و شریعت اسلام عبارت است از خود داری، امساک و پرهیز از چیزهایی خاص در مدت زمانی معین و خاص.
    4) - پیشینه و تاریخچه روزه...
     روزه در امت های پیشین نیز بوده است و قرآن مجید هم در آیه 183 سوره مبارکه بقره به این موضوع اشاره کرده و می فرماید: یا اَیُّها الَّذُینَ آمَنوا کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِن قَبلِکُم لَعَلَّکُم تَتَّقُونَ، یعنی ای کسانی که ایمان آورده اید، روزه بر شما نوشته شده، یعنی فرض و واجب شده است همانطور که بر امت های قبل از شما و پیشینیان نوشته شده است.
     از تورات و انجیل فعلی هم بر می آید که روزه در بین یهود و نصارا نیز بوده است، اما شکل روزه آنها با روزه ای که ما می گیریم که یک ماه رمضان در سال هست متفاوت بوده، به عنوان مثال بعضی از اقوام و ملل گذشته هنگام رو برو شدن با غم و غُصه و اندوه روزه می گرفتند. در تورات هم آمده است که حضرت موسی(ع) 40 روز روزه داشت.
     مرحوم علامه طباطبائی(ره) در تفسبر المیزان جلد 2 صفحه 7 می فرماید: عبادت بودن روزه امری است که فطرت انسانی به آن پی می برد و از طوائفی که پیرو ادیان آسمانی بوده اند مثل مصر، یونان و روم قدیم نقل شده که ایامی را در سال طبق رسومات خودشان روزه می گرفتند و حتی بت پرستان هند نیز به عبادتی به نام روزه معتقد بوده و اکنون نیز طبق عقاید و رسوم خود روزه می گیرند.
     و اما در دین مبین اسلام حکم وجوب روزه در روز دوم شعبان سال دوم هجری قمری نازل شده است.
    ) - آثار و برکات روزه را بیان بفرمایید:
     قطعاً هر حکمی که از طرف ذات اقدس الهی برای بشریت آمده و هر عبادتی که بر انسان فرض و واجب شده است دارای اثر و فایده ای هست و از یک فرد حکیم هم همین انتظار می رود که کارها و اقداماتش بدون فلسفه،اثر و فایده نباشد و روزه هم از این قایده کلی مستثنی نیست و لذا روزه هم دارای اثرات، برکات و فوائدی است که ما در اینجا به طور اجمال به مواردی اشاره می کنیم.
     البته ناگفته نماند که خداوند در قرآن مجید، فراز پایانی آیه شریفه 183 سوره بقره به جامع ترین و کامل ترین اثر و فایده روزه که همان تحصیل تقوا است اشاره می فرماید، چرا که وقتی تقوی حاصل شد تمام ناهنجاری ها و نابسامانی های زندگی بشری مرتفع شده و انسان در مسیر عبودیت و بندگی الهی قرار می گیرد و در نتیجه هدف از خلقت که خداوند میفرماید: "... وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلّا لِیَعبُدُون" تحقق میابد.
     بعد از این مقدمه کوتاه اجمالاً به بررسی چند تا از آثار و برکات روزه می پردازیم...
    الف) - آثار معنوی و تربیتی:
     روزه در حقیقت روح معنوی و ایمانی انسان روزه دار را تقویت کرده و نیز اراده انسان را در اجتناب از معاصی و گناهان و لغزش ها قوی و نیرومند می کند و لذا پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: لِکُلِّ شَیئٍ بابٌ وَ بابُ العِبادَهِ الصَّوم، یعنی برای هر چیزی در و دروازه ایست و دروازه ورود به عبادت روزه است، یعنی خود سازی و مقاومت در انجام عبادات را از روزه باید شروع کرد و در اثر معنوی بالای روزه همین بس که می فرمایند: خواب روزه دار هم عبادت است، و یا در حدیث قدسی خداوند می فرماید: هر عمل عبادی مثلاً 10 یا 70 برابر ثواب دارد ولی ثواب و پاداش روزه بر منِ خداست و پاداش روزه دار مستقیماً خود منِ خدا هستم...
    ب) - آثار اجتماعی روزه:
     روزه موجب تهذیب جامعه و تعادل و همبستگی و برادری بین مسلمانان می شود و نیز موجب استحکام پایه های فضائل اخلاقی و انهدام پایه های رذائل اخلاقی از قبیل فسق، فجور، فحشا و جنایت می شود، و نیز از نتائج مهم روزه برانگیختن حس هم دردی نسبت به مستمندان و هم نوعان تنگ دست و فقیر است.
     روایتی در جلد 2 کافی صفحه 180 از امام حسن عسکری(ع) نقل شده از حضرت در باره وجوب روزه سؤال شد که حضرت در جواب فرمودند: به خاطر این که ثروتمند درد گرسنگی را دریابد و به فقیر توجه کند، و نیز در کتاب وافی جلد 2 صفحه 8 آمده است که وقتی هشام علت روزه را از امام صادق(ع) پرسید، حضرت فرمودند: خداوند روزه را واجب کرد تا عنی و فقیر با هم مساوی باشند و بدان جهت که غنی رنج گرسنگی را لمس نکرده است تا به فقیر توجه کند و هر گاه چیزی خواسته قدرت بدست آوردن آن را داشته است لذا خداوند خواسته است که میان بندگانش یکنواختی بوجود آید و خواسته است که ثروتمندان طعم گرسنگی را بچشند و اگر جزء این بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه رحم نمی کرد.
    ج) - آثار اقتصادی روزه:
     روزه سدّی است محکم در مقابل اسراف و تبذیر و نیز موجب عدم تبعیض و شکاف طبقاتی از نظر اقتصادی و مادی میباشد. روزه به انسان قناعت و مناعت طبع را می آموزد و نتیجتاً چون انسان قانع از دیگران بی نیاز است تن به ذلت و خواری نمی دهد و جامعه ای هم که از آحاد چنین افرادی شکل گرفته باشد روح قناعت را در خود می پروراند و بر خود متکی خواهد بود، لذا با دوری از مصرف بی رویه و نصبُ العَین قرار دادن اقتصاد مقاومتی و کار و تلاش و اشتغال میتواند روی پای خود مقاوم و مستقل بایستد و از بیگانگان بی نیاز باشد.
    د) - آثار بهداشتی روزه:
     روزه از لحاظ بهداشت جسم و سلامت بدن مخصوصاً در سلامت معده و پاکسازی آن از انواع غذاهایی که ممکن است باعث ایجاد بیماری های گوناگون گردد تأثیر بسیاری دارد، چون معده و دستگاه گوارش از اعضای پرکار اندام بدن است و با سه وعده غذا که معمول مردم است تقریبا ًدر تمام ساعات شبانه روز مشعول هضم، تحلیل، جذب و دفع می باشد و روزه باعث می شود که از یک طرف این عضو استراحت کرده، از فرسودگی مصون بماند و نیروی تازه ای بگیرد برای بقیه ایام سال و از طرف دیگر ذخائر چربی های زیان بار بدن تحلیل رفته و کاهش یابد و تآیید بر این مطلب هم فرمایش نبی مکرم اسلام(ص) است که می فرمایند: صُومُوا تَصِحُّوا، روزه بگیرید تا سالم بمانید.
     سخن در این موضوع بسیار است که اینجا مجال آن نبوده و در این مقاله نمی گنجد، ولی در پایان این نوشتار ماحصل و چکیده عرایضم را در یک سؤال مطرح کرده و جواب آن را به ذهن پویا و کنجکاو عزیزانی که این متن را مطالعه می کنند واگذار می کنم و آن این که آیا هیچ به این موضوع فکر کرده اید که چرا در ماه مبارک رمضان ناهنجاری های اجتماعی و اختلافات و مشاجرات اجتماعی و خانوادگی کمتر، دادگاه ها، پاسگاه ها، درمانگاه ها، بیمارستانها و داروخانه ها خلوت تر، قضات، نیروهای نظامی و انتظامی و امنیتی و همچنین اطباء و پزشکان کم کار تر هستند...؟!
وَ آخِرُ دَعوَانا اَنِ الحَمدُ لِللّه رَبَّ العَالَمِین

+نوشته شده در یکشنبه 7 خرداد 1396 ساعت05:46 ب.ظ توسط "خلیل" | نظرات |